Als ik op een feestje ben met Alkmaarders en ik gebruik een keer het woord ‘vuzellef’, Westfries voor vanzelf, dan hoor ik ook steevast: “Ah, daar is ie weer!” Net als het Westfriese ok in plaats van het Nederlandse ook. Al doe ik nog zo mijn best, het Westfries zal er bij mij altijd in blijven. Ik heb nog 1,5 jaar in Barneveld op school gezeten en ik kreeg een keer het verwijt van een leraar dat ik een nogal laag cijfer gehaald had. “Ja,” zei ik, “en dan te bedenken dat ik er de hele avond aan gezeten heb”. “Ja je moet er ook niet áán zitten, je had het moeten leren”, zei die leraar dan.
Ons Westfries verdwijnt. Onze kinderen spreken het niet of een beetje. Op mijn werk, dus bij de boeren thuis, spreken ze nog heel goed Westfries tot mijn grote plezier. Bij de overige jeugd zijn het er echt heel weinig die nog zo kunnen “knauwen”. Hopelijk krijg ik ongelijk en het zal zeker nog heel lang duren voordat de laatste knauwer verdwenen is maar minder wordt het zeker.
Maar het Nederlands lijkt ook wel te verdwijnen. Surinaams, Hebreeuws (Joods dus) en ongetwijfeld het Arabisch in de steden sluipt in de straattaal. Toch, het Engels heeft de overhand. Zeker op de praatprogramma’s op TV en radio. Als iemand moet ‘mindsetten om te gamen’ bedoeld hij dat hij zich ‘ertoe moet zetten om een spelletje te spelen’, denk ik. Dit zinnetje hoorde ik op de radio en even later vertelde hij dat hij een ‘burn-out’ had. Opgebrand dus, was hij. Als je goed luistert hoor je bijna géén 3 zinnen meer zonder een Engels woord. Zonde van onze taal.
Vorig jaar was ik nog in het ‘Koektrommel Museum’ van Jaap Dekker (de Knoert is zijn bijnaam) in De Weere en daar hoor je nog het onvervalste Westfries. Jaap had zelfs nog een prachtige vervorming die ik nog nooit gehoord had. Hij vertelde dat, toen hij geboren was, de buurman ‘mork’ aan zijn moeder dat er wat mis was. Jaap gebruikt mork dus in plaats van merkte. Mooi Wesfries, dat mork.
Ik wil het verhaaltje van Jaap nog wel even afmaken, want Jaap zijn moeder zat inderdaad niet lekker in haar vel. Ze kon namelijk niet zorgen voor ‘dat leste joje, want deer waren gien centen voor’. “Nou, en toen hebben ze moin maar weggeven, want ik was toch niks waard”, aldus Jaap. Na 4 jaar mocht Jaap weer naar huis, want toen was er weer budget in het gezin Dekker. Budget is trouwens een leenwoord uit het Engels en betekent ‘hoeveelheid geld’. Ook ik ben zondig dus.
Wim Laan